De Nieuwe Kerk

EEN GEDICHT VAN J.J.L. TEN KATE

met een ets van P.J. Arendzen

Dit boekontwerp is nu typisch een voorbeeld van Neostijl.

( neostijl ` neo - stijl de -woord (mannelijk) neostijlen stijl (vooral in de 19de eeuw) die een imitatie is van andere, oudere stijlen)

Een redelijk goede omschrijving van het begrip neostijl is te vinden op architectenweb.nl:

Neostijl

home archipedia architectuurstromingen Neostijl

Een neostijl is geïnspireerd op een stijl uit het verleden of op een vroegere bouwtraditie. In de periode volgend op de renaissance kwamen veel neostijlen voor, te beginnen met het neoclassicisme eind 18e eeuw. Met name in de 19e eeuw zien we veel neostijlen, waaronder de neogotiek,neorenaissance en neobarok. Ook in de twintigste eeuw werd teruggegrepen op eerdere stijlen, dit zien we bij het traditionalisme aan het begin van de twintigste eeuw en hetneotraditionalisme eind 20e eeuw. Wanneer meerdere neostijlen worden gemengd spreken we van eclecticisme ofpluralisme, dit komt zowel in de 19e als in de 20e eeuw voor. Een goed voorbeeld hiervan is het postmodernisme.

Werkelijk schitterend uitgevoerd in zwart, rood, goud en zilver is dit boekomslag een waar kunstwerk en een genot om naar te kijken.

Als een sprekend voorbeeld voor Neostijl in de bouwkunst geldt onderstaande foto van de Vieringstoren in Rouen (Frankrijk):

(Rouen - Vieringstoren Église Saint Ouen, 19e eeuw)

Op het schutblad bevindt zich een opdracht.

(Aan mijn lieve/goede vriendin Lili de Boetzelaer.

was getekend: Jo van de Poll, 21/2. 1893)

In prachtig schuinschrift, bijna gekaligrafeerd.

Kom daar nu eens om!

(A ma chère Amie...)

De ets van P.J. Arendzen geeft een beeld van het interieur met de kansel en het koorhek.

Van Petrus Johannes Arendzen (1846 - 1932) is niet veel bekend.

Wel zijn een aantal van zijn prenten terug te vinden in de beeldbank van het Amsterdams Stadsarchief:

http://beeldbank.amsterdam.nl/index.php?option=com_result&Itemid=9&qasked=1&qtype=nieuw&ve=1291068&view=1

Van J.J.L. ten Kate (1819-1889) is meer bekend:

http://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Jakob_Lodewijk_ten_Kate

Beroemd is vooral het gedicht dat Cornelis Paradijs (pseudoniem van Frederik van Eeden) in de bundel Grassprietjes over hem maakte:

"Maar Goddank! zingt nu cantaten ... Daar komt J.J.L. ten Kate! Dankt den Heer met snarenspel Voor Ten Kate J.J.L. Dat is scheppen, dat is dichten, Loven, lieven, steunen, stichten ... Zing, ten Kate! zing uw lied! God vergeet zijn dichter niet!"

Meer hoef ik niet te zeggen over deze dichter!

Het gedicht beslaat acht `zangen' (onderwerpen):

In `t Voorportaal

De Stichting

De Hervorming

Het Orgel

De Kansel

Op den drempel van het Koor

In `t Schip der Kerk

De Onvolmaakte Toren

Voorts worden er over alle onderwerpen 'Aanteekeningen' toegevoegd.

En tenslotte krijgen we nog een Toegift, nl. een Feest-Cantate (ter gelegenheid van Z.M. des Konings vijf-entwintigjarig Krooningsfeest, met muziek van Joh. J.H. Verhulst, uitgevoerd op Dinsdag 12 Mei 1874.).

Het kan niet op!

Uitgave:

D.B.Centen, Amsterdam. 1885, 1e druk, linnen, ingenaaid en gebonden, goud/zilver/rood/zwart opdruk, ontwerp Neostijl, 232 pagina`s, goud op snee,

19,5 x 26,5 cm, minieme beschadiging rug, goede staat.

Te koop op: www.boekwinkeltjes.nl: Tureluur, voor € 20,00

Directe link naar de bestelpagina:

https://www.boekwinkeltjes.nl/b/105480015/De-Nieuwe-Kerk-van-Amsterdam/

(Derde Zang)

(beginstrofe van de achtste zang: De Onvolmaakte Toren)

Wel moge het u bekomen, door Beccy de Vries en Esther Wertheim

Recepten van de misjpooche

(misjpooche = familie)

Met recht een 'verrukkelijk' boekje.

Ook als u niet van koken houdt !

De sfeer waarin het boekje is geschreven ademt gezelligheid, gelardeerd met veel humor

Immers, een dag niet gelachen is een dag niet geleefd!

Maar ook wordt duidelijk wat het belang is van de maaltijd in de joodse traditie.

Dat lees je als het ware tussen de regels door, maar ook in het voorwoord van Jaap Soetendorp:

"Eten is zitten waard.

.....Een van de meest beduimelde bladzijden in de joodse hagadah, de liturgie van de avond waarop de uittocht van Egypte wordt herdacht is die waarop het eerste deel van die avond, de 'voor-seder', ophoudt en de maaltijd, het centrale deel, wordt aangekondigd. De oude (Nederlandse) aanwijzing luidt: 'men dient de spijzen op en eet naar welgevallen!'

Een vreemde liturgische aanwijzing? Volstrekt niet. Het Jodendom heeft de maaltijd terecht als een centraal element in het gezinsleven gezien, men staat niet te eten. 'Eten is zitten waard' heb ik van moeder zaliger geleerd. 'Die op straat eet, doet als een hond' zegt de rabbijnase wijsheid. En het gezin rondom de tafel wist dat die tafel als een altaar was. In de oudheid gold de maaltijd als één samenzijn van God en de mensen. Vandaar dat lange dankgebed waarin gevraagd wordt om nooit zover te komen dat men lenen moet, maar altijd genoeg zal hebben voor zichzelf en anderen. ......."

"Ze hebben niet alleen bijeengebracht wat moeder en grootmoeder en tante Zus en Zo nodig hadden om te koken. Ze hebben ook dat opgeschreven wat ze er bij dachten toen ze de recepten opschreven.. Tenslotte is de maaltijd ook altijd een uitdrukking van menselijke verbondenheid geweest, het ging niet alleen om het eten maar om het samenzijn."

Een tafel met attributen voor de sederavond

(klik op afbeeldingen voor vergroting)

De inleiding

Een challe of challa (uit te spreken als galle of galla)

is een gevlochten brood dat met de sjabbat wordt gegeten.

Het deeg wordt bestrooid met maan- of sesamzaad.

Over humor gesproken...

(nesjomme = ziel, levensgeest)

Kassause mangelen:

Hier moet ik wat improviseren!

Mijn grootvader sprak van Kassausie`s als hij het over pinda`s had.

Het woord zou een verbastering zijn van Curacao-sies.

Met mangelen wordt bedoeld: pletten of platdrukken.

Dus we spreken hier over Pinda`s pellen of doppen?!

Uitgave:

Bezige Bij, Amsterdam, 1974, 1e druk, soft cover, linnen, Pb., 68 pagina`s,

zeer goede staat.

(Verkocht)

HU-BO-BE, door S.J Postma

De strategische VerVa

in de oorlogsdagen van 1940

Het lijkt op een rebus, deze mysterieuze titel.

Misschien komt het omdat het al meer dan 70 jaar geleden is?

Het heeft ook wel iets weg van een spannend jongensboek, met een geheime club, of iets dergelijks.

Toch gaat het hier om gebeurtenissen uit het begin van de Tweede Wereldoorlog, de eerste tien dagen, toen we nog probeerden de vijand te weerstaan.

Vergeleken bij al het geweld dat tegenwoordig tot ons komt via de televisie en andere media doet dit verslag inderdaad aan als een niet echt gebeurd verhaal. We kunnen ons nog nauwelijks voorstellen hoe ingrijpend het voor ons land is geweest...

Dit boekje geeft het relaas weer van de lotgevallen van een officier-vlieger van de strategische Verkennings Vliegtuigen afdeling (VerVa) in die vroege meidagen van 1940.

In het voorwoord vinden we een uiteenzetting

van het begrip Hu-Bo-Be:

(klik op afbeeldingen voor vergroting)

Dit is wat er over bleef van een hangar met inhoud

Het is bijna niet meer voor te stellen

dat er met dit soort vliegtuigen werd gevlogen!

Bijna liefkozend wordt er gesproken van het veldje (vliegveld), de meesterlijk gecamoufleerde gevechtsklare toestellen, de durf en de vastberadenheid, het ooggetuigenverslag van de heldhaftige vliegenier die bommen afwerpt en wordt beschoten door Messerschmitt`s...

Je moet er van houden, denk ik dan maar.

Maar als document van de tweede wereldoorlog is het een interessant relaas.

Ten slotte vinden wij op het voorlaatste schutblad nog een reclame

voor een uitvoerige verhandeling van het 'Nederlandse Luchtwapen'

in de meidagen van 1940:

'een boekwerk dat elke Nederlander wil lezen en bezitten'!

Uitgave:

Born, Assen. 1945, 2e druk, karton, ingenaaid, 61 pagina`s,

met foto`s en illustraties, verkleuring. Prima conditie.

(verkocht)

LATRINES, door Susanne Piras (red.) e.a.

Antieke toiletten - modern onderzoek

Je kunt het zo gek niet verzinnen of er is wel over geschreven en vaak ook nog een boek over uitgegeven!

Neem nu het onderhavige onderwerp.

Zo`n boek verzin je niet, dat moet dus wel serieus genomen worden.

(klik op afbeelding voor vergroting)

Dit boekje is het resultaat van recent (we schrijven 1994) wetenschappelijk onderzoek en van de eerste studiedag over Romeinse en middeleeuwse toiletten.

"Vroeger zag men tijdens opgravingen en ander archeologisch onderzoek een toilet makkelijk over het hoofd. Tegenwoordig heeft men echter ook belangstelling voor de alledaagse gewoontes van vele eeuwen geleden en richten wetenschappers hun aandacht vaker op het bijzondere gewone."

"Het boek is samengesteld in dezelfde volgorde als de studiedag. Na een introductie over hygiëne in de oudheid en in de middeleeuwen komen in de volgende hoofdstukken respectievelijk Romeinse openbare latrines en privé-toiletten aan bod. Het laatste hoofdstuk is gewijd aan de toiletvoorzieningen in de middeleeuwen. Om tegemoet te komen aan het interdisciplinaire karakter van het onderzoek werd aan het einde van de studiedag een aantal discussiegroepen gevormd met als gespreksthema`s: ontwerp, infrastructuur, hygiëne, sociaal-culturele context en toiletten in niet-westerse culturen. In de slotbeschouwing van dit boek vindt de lezer de conclusies van de gevoerde discussies samengevat."

Houtgravure van Jos Murer uit 1576.

Een erkertoilet aan de achterzijde van de woning linksboven

loost op een open plek in de stad waar tevens vee werd gehouden.

Deze openbare latrine in Ostia bood plaats aan twintig personen.

Boven dit tweepersoons toilet bevindt zich een met stro gevulde ruif.

De reiniging van toiletten was niet altijd even adequaat,

zoals blijkt uit de valpartij van de monnik.

Uitgave:

Edu`Actief (Cultuurhistorische reeks), Meppel.

1994, 1e druk, Paperback, 60 pagina`s, ISBN 9051171757, zeer goede staat.

(Deze uitgave werd mede mogelijk gemaakt door Sphinx Sanitair B.V.)

(verkocht)

Dag STOEL naast de TAFEL, Paul van Ostaijen

Een programma van fragmenten uit het

MUZIKAAL PLASTISCH LITERAIR OEVRE

van de Vlaamse ExPrEsSiOnIsTiScHe Dichter

PAUL VAN OSTAIJEN

gespeeld door

NIEUWE KOMEDIE

(de omslag)

Dit boekje is gemaakt voor een programma dat de Nieuwe Komedie heeft opgevoerd in 1969.

De premiere van dit programma was op 19 april 1969 in het Paviljoentheater te Scheveningen.

Dit Paviljoentheater dat naast het Kurhaus was gelegen is in 1976 gesloopt.

Zie voor info: http://toekomstscheveningenbad.com/na1945/index.html

(links op deze pagina een lijst van de hotels en gebouwen in Scheveningen die na 1945 zijn gesloopt, waaronder het Paviljoentheater (klik dit aan voor meer info)

Zo klein als het is, zo plezierig en toch eenvoudig is het uitgevoerd.

Niet alleen de omslag (onbekend is de ontwerper hiervan), maar ook de inhoud is interessant en bestaat uit een beschrijving van het gebodene.

Ik meen hier een drukfout te hebben geconstateerd, want na de Introductie volgt Deel I (pag. 7) dat wordt afgesloten met PAUZE. Daarna zou logischerwijze Deel II moeten volgen, maar hier wordt (opnieuw) vermeld: Deel I (pag. 9).

(titelblad)

(Samenstelling en

mise- en -scène:

etc...)

(Er treden op: ...

Technische verzorging: ..)

(De Quakzalver op zijn Theater

roert hier lustig zijnen snater)

Voor wie meer over Van Ostaijen weten wil is hier de link naar Wikipedia:

http://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_van_Ostaijen

Voor iemand die maar 32 jaar werd heeft hij een onuitwisbare plaats ingenomen in de literatuur!

(Dadaïsme ? Bauhaus ?)

(wiegeliedje)

(De Aftocht)

Het boekje besluit met een biografie van Paul van Ostaijen, geboren 22 februari 1896 en overleden aan TBC op 18 maart 1928, gisteren juist 83 jaar geleden...

Meer biografische gegevens zijn, behalve op Wikipedia (zie boven), te vinden op:

http://www.epibreren.com/rs/ostaijen.html

of:

http://www.cultuurarchief.nl/literatuur/data/ostaijenpaulvan1896.htm

of bekijk zijn 'zelfportret':

http://boeken.vpro.nl/personen/22544087/

Ik weet niet wat u er van zult vinden, maar ik werd meteen verliefd op dit kleinood van een boekje!

Uitgave:

Nieuwe Komedie 1969, 1e druk. Gebrocheerd, geniet, 64 pagina`s, goede staat.

(verkocht)

Van Paardetram naar dubbelgelede, door W.J.M. Leideritz

De roemrijke geschiedenis van de Amsterdamse tram (en bus) in vogelvlucht.

Dit boek lijkt mij een 'must' voor tramliefhebbers.

De eerste paardetramlijn (tegenwoordig dient men paardentramlijn te schrijven) ter wereld verscheen in 1832 in New York. In 1854 in Moskou en Parijs. In 1864 in Den Haag en (pas) in 1875 in Amsterdam.

De stofomslag met links en rechts de flaptekst

(klik op afbeeldingen voor vergroting)

Ten geleide

Inhoudsopgave

Op zoek naar meer informatie over W.J.M. Leideritz stuit ik op een site van Cor Fijma:

Trams allerlei. Zeer de moeite van het bekijken waard!

http://www.amsterdamsetrams.nl/allerlei/index.htm

De eerste electrische stadstram ter wereld, Berlijn.

Amsterdams eerste paardetram

Tramkaartjes

Autobus met houtgasgenerator, in de oorlog.

Pontonbrug over het IJ, gevormd door aan elkaar verbonden wegveren.

Deze Pontonbrug verving van 1 april tot 14 augustus 1945 het Buiksloterwegveer.

Dit in verband met de stopzetting der kolenleveranties aan de pontverbindingen..

Het was in die tijd de enige verbinding van de stad met de noordelijke contreien.

Rechts de eerste gelede tram, in de remise Havenstraat,

deed in 1957 in Amsterdam zijn intrede.

In 1955 was er een (wilde) staking van het Amsterdamse trampersoneel.

Het spannende voor mij (toen 11 jaar) was dat er op sommige routes legervoertuigen werden ingezet. De ritten waren gratis.

Voor de stakers was er minder begrip. Zij die hadden gestaakt werden zonder pardon ontslagen!

Paardentramremise, Droogbak, 1888

Uitgave:

Minerva, Zandvoort aan zee, 1966, 1e druk. Linnen, stofomslag (beschadigingen met plakband gerepareerd). 176 pagina`s, zeer goede staat.

Te koop op www.boekwinkeltjes.nl: Tureluur, voor € 10,00

Directe link naar het bestelformulier:

http://www.boekwinkeltjes.nl/singleorder.php?id=111391551

KINDERLAND, deur Helena J.F. Lochner

Geïllustreer deur die Skryfster

Jawel, we hebben hier te maken met een kinderboek in het Afrikaans (voor ons bekender als Zuid-Afrikaans).

Voor wie zich wil verdiepen in de ontwikkeling van deze taal kan ik het volgende boek uit mijn collectie aanbevelen:

"Afrikaans, sy aard en ontwikkeling", door H.J.J.M. van der Merwe e.a..

Uitgave: J.L.van Schaik BPK, Pretoria, 1977, 5e druk. Prijs € 22.00.

(directe link naar bestelpagina: http://www.boekwinkeltjes.nl/mijnboekwinkeltje.php?id=tonen&b=105478282)

In het kort kan ik het ongeveer zo uitleggen: Het Nederlands (van de 17e eeuw) werd door Jan van Riebeeck (hij landde in 1652 bij de Tafelbaai en stichtte Fort Duijnhoop) meegebracht naar Zuid Afrika. Het Afrikaans heeft zich in de navolgende eeuwen zelfstandig ontwikkeld, los van het Nederlands. Daardoor is het Nederlands én het Afrikaans wel in beide taalgebieden voor elkaar verstaanbaar, maar de grammatica is geheel verschillend, zodat het soms wat moeilijk leesbaar is.

Ik kan u adviseren om het Afrikaans hardop le lezen, dan is het makkelijker te begrijpen!

Het viel niet mee om informatie te vinden over Helena J.F. Lochner, terwijl zij toch een behoorlijk oevre op haar naam moet hebben gehad.

Op de binnenkant van het schutblad vind ik een overzicht van de kinderboeken van haar hand die alleen al door déze uitgever zijn uitgebracht: een lijst van 59 boeken!

Op de site van Openlanguages (Afrikaans) vind ik een korte biografie in het Engels en het Afrikaans:

(http://www.openlanguages.net/afrikaans/communication/short-stories/helena-j-f-lochner/)

Biography

Aunt Molly, as she was fondly called, was born 15 September, 1892 and she passed away on 15 July 1951. She was never married.

She published many Afrikaans children's books and she was also the illustrator for most of them. She was born in the Moreesburg district, the 10th child of Jan and Helena Lochner. She matriculated (completed high school) in Somerset West, did a teaching diploma and taught at Ceres, Simondium, and the Strand. Her first book, Ou Koning van Klou was published in 1930. Twenty years followed with numerous further publications to amuse, entertain, and educate the youth. Many adults today fondly remember the hours they spent in fantasyland while reading her stories and enjoying her illustrations.

Lochner se Stories en Verse

• Kinderverhale
• Vrolike Versies
• Aandstories vir Seuns

Op deze plek op de site staat Helena`s signature.

Biografie

Aunt Molly het Afrika vasgevat in haar stories. Sy het eenmaal opgemerk dat daar gogga's, veldvolkies en diertjies in haar stories voorkom, maar nooit feëtjies nie, want volgens haar sal hulle onmoontlik in die droogtestreke van Afrika kan oorleef.

Menige volwassene kyk terug met deernis na hulle kinderjare om die pragtige stories en illustrasies te onthou, en veral die wêreld waarheen hulle meegevoer was met die stories. Hierdie aanbieding is 'n dankbare nagedagtenis aan Helena en die wonderlike kinderskat wat sy nagelaat het.

Opregte dank aan Helena, haar kleinniggie vir haar samewerking en ondersteuning om Helena se werke te laat voortleef.

Enige ander bydraes sal waardeer word.

Dit boek Kinderland is gevuld met allerlei soorten van 'vermaak'.

Niet alleen korte verhalen, maar ook rebussen, raadsels, versjes en spelletjes en dergelijke.

Het ABC

Vertaling:

"Het regent oude wijven met knotsen"

Zei vader ons een keer,

Wij kinderen staan naar de lucht te kijken

Toen heeft pa ons uitgelachen!

Hier is een soort Ganzenbordspel: Plaasresies (race op de boerderij):

(klik op afbeelding voor vergroting)

Hier een kruising tussen Sinterklaas en de Kerstman:

Vertaling:

Vadertje Kerstmis en Zwarte Piet

komen met hun span springbokken in Zuid-Afrika aan.

Aan het begin van het boek staat onderstaande afbeelding met de volgende tekst:

"Goue Lint,

my Storie

begint!"

Op de helft van het boek dezelfde afbeelding met de tekst:

"Goue Kalf,

my Storie

is half!"

(dus geen olifant met een lange snuit...)

Uitgave:

Nasionale Pers, Beperk, Kaapstad. 1939, 1e druk, ingenaaid en gelijmd, soft cover, 143 pagina`s,

18 x 24 x 3 cm, aanhechting band/boekblok gerestaureerd, rug en platten beschadigd

(ook vochtplek), ezelsoor voorplat, ouderdomsvlekken, gedrukt op zeer dik papier, roest op snede, toch alleszins een zeer redelijke staat!

Te koop op www.boekwinkeltjes.nl:

Tureluur, voor € 40,00

(directe link naar bestelpagina: http://www.boekwinkeltjes.nl/singleorder.php?id=111516955)